Współczesna instalacja wodna to już nie tylko rury, zawory i licznik umieszczony w szafce. Coraz większe znaczenie mają dane: ile wody zużywamy, kiedy pobór rośnie i czy w instalacji nie pojawiają się nietypowe wartości. W domu jednorodzinnym pozwala to lepiej kontrolować codzienne zużycie. W bloku, biurowcu czy zakładzie przemysłowym informacje z urządzeń pomiarowych stają się natomiast ważnym elementem zarządzania całym obiektem.
Samo wskazanie licznika mówi przede wszystkim, ile wody zużyto w określonym czasie. Znacznie więcej można dowiedzieć się z regularnie zbieranych danych, które pozwalają obserwować zmiany i porównywać kolejne okresy.
Podstawą pozostaje całkowite zużycie wody. Warto jednak patrzeć na nie w szerszym kontekście. Jeśli kolejne wskazania są zapisywane systematycznie, możliwe staje się wychwycenie zmian, których przy sporadycznym sprawdzaniu licznika można nie zauważyć.
W praktyce przydatne mogą być przede wszystkim:
zużycie wody w kolejnych dniach, tygodniach i miesiącach,
nagłe wzrosty lub długotrwały, nietypowy pobór,
historia wskazań pozwalająca porównywać różne okresy,
różnice pomiędzy wodomierzem głównym a urządzeniami lokalowymi,
komunikaty i alarmy generowane przez system pomiarowy.
Zakres informacji zależy oczywiście od zastosowanych urządzeń i oprogramowania. Nie każdy system zapewnia te same możliwości, dlatego przy modernizacji instalacji warto określić nie tylko sposób pomiaru, ale również to, jak często dane mają być zbierane i do czego będą później wykorzystywane.
Od ręcznego odczytu do zdalnego monitorowania
W domu jednorodzinnym podejście do wodomierza raz na jakiś czas zwykle nie stanowi większego problemu. Skala zmienia się jednak w budynku mającym kilkadziesiąt lub kilkaset lokali. Dla administratora zebranie kompletu wskazań może wymagać skoordynowania wielu odczytów i kontaktu z mieszkańcami.
W takich obiektach rozwiązaniem może być wodomierz radiowy, który umożliwia przekazywanie danych bez konieczności każdorazowego fizycznego dostępu do urządzenia. W zależności od systemu do transmisji mogą być wykorzystywane m.in. technologie Wireless M-Bus, LoRa, LTE czy NB-IoT.
Z perspektywy użytkownika najważniejszy nie jest jednak sam standard komunikacji. Liczy się to, czy system zapewnia regularny i uporządkowany dostęp do wiarygodnych danych pomiarowych.
„Sam odczyt wodomierza nie jest już dziś wartością. Wartością stają się dane i możliwość ich analizy w czasie rzeczywistym.” — Adrian Pietnoczka, Prezes GlobTree
To podejście dobrze pokazuje kierunek, w którym rozwijają się systemy pomiarowe. Sam licznik dostarcza informacji o zużyciu, ale dopiero zestawienie danych w czasie pozwala zauważać trendy, porównywać okresy i sprawniej reagować na nietypowe wartości.
Co monitoring daje właścicielowi domu?
Najbardziej oczywistą korzyścią jest większa świadomość zużycia. Jeśli informacje są dostępne częściej niż tylko przy okresowym rozliczeniu, łatwiej sprawdzić, czy zużycie utrzymuje się na podobnym poziomie i zauważyć nieoczekiwane zmiany.
Może się na przykład okazać, że pobór wody wzrósł mimo niezmienionych nawyków domowników albo że przepływ występuje również w porach, w których instalacja teoretycznie nie powinna być używana.
Nie oznacza to, że każdy licznik automatycznie wykryje wyciek czy awarię. Tego rodzaju funkcje zależą od możliwości całego systemu. Częstszy dostęp do danych może jednak ułatwić wychwycenie nieprawidłowości, zanim staną się widoczne dopiero na kolejnym rachunku.
W bloku pojedynczy licznik to tylko część obrazu
Inaczej wygląda sytuacja z perspektywy spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty lub zarządcy nieruchomości. Tutaj znaczenie ma jednoczesna obsługa wielu punktów pomiarowych.
Administrator musi brać pod uwagę wskazania urządzeń w lokalach, wodomierz główny, terminy wykonania odczytów oraz pojawiające się rozbieżności. Dane pozyskiwane w podobnym czasie ułatwiają ich porównywanie i późniejszą analizę.
Zdalny odczyt nie rozwiązuje automatycznie wszystkich przyczyn różnic pomiędzy wodomierzem głównym a sumą wodomierzy lokalowych. Może jednak ograniczyć problem wynikający z tego, że poszczególne urządzenia były odczytywane w różnych terminach.
Dla zarządcy oznacza to również mniej pracy związanej z organizacją tradycyjnych odczytów i możliwość centralizacji informacji z wielu lokali lub budynków.
Gdy punktów pomiarowych są setki lub tysiące
Jeszcze większego znaczenia dane nabierają w przedsiębiorstwach wodociągowych, sektorze komunalnym oraz rozległych obiektach przemysłowych i komercyjnych. Punkty pomiarowe mogą być tam rozmieszczone w wielu budynkach albo na dużym obszarze.
Automatyzacja zbierania informacji pozwala tworzyć jeden obraz zużycia i porównywać poszczególne strefy, obiekty czy okresy. W zakładzie przemysłowym może to oznaczać możliwość obserwowania poboru w różnych częściach instalacji. W przedsiębiorstwie wodociągowym – sprawniejszą pracę z dużą liczbą odbiorców.
Podobne podejście znajduje zastosowanie również w ciepłownictwie i innych obszarach infrastruktury komunalnej, w których dane pomiarowe stają się podstawą do podejmowania decyzji eksploatacyjnych.
Najpierw cel, później technologia
Sam fakt gromadzenia dużej liczby danych nie oznacza jeszcze lepszego zarządzania instalacją. Informacje mają wartość dopiero wtedy, gdy wiadomo, czego w nich szukać.
Właściciel domu może chcieć przede wszystkim kontrolować rachunki i szybciej zauważać nietypowe zużycie. Administrator osiedla będzie potrzebował sprawnych odczytów z wielu lokali, a przedsiębiorstwo wodociągowe – rozwiązania zdolnego do obsługi tysięcy punktów pomiarowych.
Dlatego podczas budowy lub modernizacji instalacji warto najpierw określić cel, a dopiero później wybierać urządzenia, sposób transmisji i oprogramowanie. Nowoczesne opomiarowanie nie polega bowiem wyłącznie na zastąpieniu jednego licznika innym. Największa zmiana następuje wtedy, gdy pojedyncze wskazania zaczynają tworzyć uporządkowany obraz pracy instalacji.
Dobrze wykorzystane dane pomagają lepiej zrozumieć, co dzieje się z wodą w budynku – niezależnie od tego, czy mówimy o domu jednorodzinnym, osiedlu mieszkaniowym, biurowcu, zakładzie przemysłowym czy całej sieci wodociągowej.
